Żywność funkcjonalna w diecie, o tym czy Pad thai z kurczakiem ma moc wschodu.

Co wspólnego ma makaron Pad thai i żywność funkcjonalna? Oba tematy to zjawisko kultury żywienia. Pad thai z kurczakiem, czy Pad thai z tofu robią furorę wśród Polaków. Podobnie żywność funkcjonalna, która wyszła zza kulis świata sportu. Wypiera nasze codzienne bigosy i kotlety z coraz większym powodzeniem. Oba zjawiska mają też wspólne pochodzenie – to dalekowschodnia propozycja na europejskim talerzu.

Żywność  funkcjonalna, czyli filozofia na talerzu.

Koncepcja żywności funkcjonalnej pochodzi z filozofii Wschodu. Tam nie ma konkretnej granicy pomiędzy tym, co jest pożywieniem, a tym, co może być dla organizmu lekiem. Co to oznacza w praktyce? Zwykły makaron ryżowy, to może być aż makaron, bo właściwości tej żywności nie wynikają wyłącznie z obecności składników odżywczych.

Działanie żywności funkcjonalnej polega na poprawie stanu zdrowia oraz samopoczucia i zmniejszeniu ryzyka wystąpienia chorób. Czy oznacza to, że zjedzony Pad thai z odrobiną sosu rybnego, albo makaron al dente z włoskim sosem należą do tego typu żywności? Przecież poprawiają nastrój!

Koncepcja jest nieco dalej idąca, ale Pad thai, czy makaron wcale nie są z niej wykluczone. Ogólnie w większości krajów uznano, że żywność funkcjonalna, to taka, która poza swoją funkcją tradycyjną, ma też wpływ na:

  • samopoczucie,
  • wywiera wpływ psychologiczny na organizm,
  • działa wspierająco na procesy zachodzące w organizmie,
  • odżywia organizm.

Jednak to wciąż nowe zjawisko i nie ustalono funkcjonującej międzynarodowej definicji żywności funkcjonalnej. Dlatego niezmiennie można pogodzić żywność funkcjonalną z kurczakiem Pad thai, bo chodzi o jakość składników i ich cechy, a żywność można uznać za funkcjonalną, jeżeli udowodniono jej korzystny wpływ, na jedną lub więcej funkcji docelowych ciała, w sposób istotny dla poprawy stanu zdrowia i samopoczucia.

Funkcjonalny tradycyjny rosół, czy nietypowy pad thai i sos rybny?

Pod hasłem: żywność funkcjonalna kryje się kilka podziałów i ustaleń, które systematyzują ten temat. Żywność funkcjonalna ma dwie twarze. Jedna konwencjonalna, druga modyfikowana technologicznie. Jednak, przyjęło się uznawać, że w kontekście żywności funkcjonalnej rację bytu i uznanie ma tylko żywność konwencjonalna. Jak to wyjaśnić?

Wróćmy do naszego Pat thai. Co innego przyrządzony w profesjonalnej kuchni, ze świeżych produktów, z posiekanymi orzeszkami ziemnymi, płatkami chili, gdzie dobierane są składniki sosu i role grają kiełki fasoli mung, a co innego kupiony, gotowy Pad thai, bez jednej łyżki sosu rybnego, a zamiast tego sos sojowy. Tak obrazowo można przedstawić różnicę między żywnością konwencjonalną i modyfikowaną.

Co zatem świadczy o zaliczeniu naszego Pad thai z kurczakiem, czy jego składników do kręgu żywności funkcjonalnej? Produkty muszą spełniać pewne kryteria, m.in.:

  • żywność funkcjonalna to dobrze nam znane produkty, które jemy na co dzień i są częścią zwykłej, zdrowej diety. Standardowe spożycie produktów zdrowej diety będzie uznane za żywność funkcjonalną, jeśli będą miały korzystny wpływ na zdrowie. Zatem babciny rosół z koperkiem i dużą ilością marchewki, który ma posiekaną dymkę jest pretendentem do miana żywności funkcjonalnej. Żywnością funkcjonalną nie mogą być żadne czy tabletki czy kapsułki.
  • składniki bioaktywne muszą występować obok składników pokarmowych.
  • żywność funkcjonalna to też taka, którą przebadano naukowo i udowodniono jej korzystne działanie na organizm. (np. zmniejszenie poziomu cholesterolu, czy działanie antyseptyczne).

Kilka przykładów, które spotkasz na sklepowych półkach to: imbir, czosnek, kefir, kiszonki, czy kiełki fasoli mung.

Składniki bioaktywne w żywności funkcjonalnej.

Co powoduje, że nasze polskie ogórki kiszone zaliczamy do żywności funkcjonalnej? Nic innego jak obecność w ich składzie substancji bioaktywnych. To one stymulują przebieg zmian metabolicznych i zmian w organizmie. Składniki, które gwarantują właściwości funkcjonalne produktów spożywczych to m.in: prebiotyki i probiotyki, błonnik pokarmowy, hydrokoloidy poliole, wielonienasycone kwasy tłuszczowe, flawonoidy, karotenoidy, kofeina, wapń, magnez, żelazo, cynk, selen, jod, mangan.

Co z tradycyjnego polskiego talerza możemy zaliczyć do żywności funkcjonalnej? Mamy tego sporo. W Europie wśród żywności funkcjonalnej prawie 50% stanowią „funkcjonalne” produkty z mleka, a około 30% to wyroby zbożowe. I tak są to np. dobrze znane jogurty naturalne, kefiry, które posiadają szczepy bakterii Lactobacillus. Udowodniono naukowo, że mogą mieć terapeutyczne działanie m.in. na choroby skóry, cukrzycę, problemy trawienne, osteoporozę czy wyczerpanie nerwowe.

Podobnie rzecz się ma z przyprawami: czosnkiem, papryczką chilii, imbirem, kurkumą, które działają odkażająco na organizm.

Żywność projektowana do potrzeb organizmu.

Współcześnie nabieramy świadomości żywieniowej i chcemy, aby to co jemy nie tylko zaspokoiło głód aleteż oddziaływało korzystnie na organizm. W różnych krajach świata powstały nawet tzw. health claims, które są informacjami opisującymi związki pomiędzy żywnością, albo jej składnikami, a schorzeniem organizmu. Jest to jednak wciąż temat dyskusyjny w układaniu diety z żywnością funkcjonalną.

Żywność funkcjonalna ma spore znaczenie w dietetyce. Kiedyś stosowana wyłącznie w kręgach sportowych, dostosowywała sposób żywienia do wymagań pracy ciała sportowców. Dziś projektowana dla różnych grup i potrzeb organizmów, ma swoje użycie w dietach:

  • dziecięcych- w wieku niemowlęcym (obejmuje np. kaszki wzbogacone w żelazo);
  • sportowych (np. batony energetyzujące, izotoniki, czy produkty wysokobiałkowe);
  • dla kobiet w ciąży i karmiących piersią (np. produkty ze zwiększoną zawartością kwasu  foliowego);
  • skierowanych do osób starszych (np. margaryny z kwasami omega-3).
  • W dietach dla osób z nadwagą (produkty o obniżonej zawartości tłuszczu i cukru);

Dlatego właśnie nasz modny w Polsce Pad Thai z kurczakiem mimo, że jest ulicznym jedzeniem, wciąż ma szansę być daniem zaliczanym do żywności funkcjonalnej.

Ważna jest esencja mądrze dobranych składników. Makaron, 3 ząbki czosnku, płatki chili z dobrze przyrządzonym wysokobiałkowym kurczakiem lub krewetkami,  dają mu szanse na funkcjonalność. Ważne żeby prowadzić dietę w świadomy i zbilansowany sposób.